kaplica scheiblera podczas remontu

Co warto zobaczyć w Łodzi? Niezwykła Kaplica Scheiblera  

Co warto zobaczyć w Łodzi? Niezwykła Kaplica Scheiblera  
4.9 (98.18%) 11 votes

Czy wiesz, że to właśnie w Łodzi znajduje się budowla, która w 2006 roku została wpisana na listę 100 najbardziej zagrożonych zniszczeniem zabytków na świecie, stając się jednym z zaledwie 9 polskich pomników kultury, które się na niej znalazły? Czy wiesz, że ten sam zabytek (wraz z historyczną, miejską zabudową) został wpisany się na prestiżową listę Pomników Historii w towarzystwie tylko 70 innych – a wśród nich tak znanych, jak Biskupin, Grunwald, opactwo w Tyńcu czy gdańska starówka?

 

kaplica scheiblera podczas remontu

Kaplica Scheiblera podczas remontu

Łódź. Miasto meneli, ciemnych zaułków, odrapanych kamienic i korków. Ale czy aby na pewno? Czy nic więcej się tu nie kryje? Jako łodzianka z urodzenia i z wyboru, postanowiłam rozprawić się z mitem, jakoby w Łodzi nie było nic ciekawego do zobaczenia. Miasto włókniarek (w którym podobno można albo się zakochać, albo je znienawidzić, a na uczucia „pomiędzy” nie ma miejsca) zasługuje na szczególne potraktowanie na podróżniczym blogu! Zwłaszcza, że turystycznie jest bardzo niedoceniane.

kaplica scheiblera rycina

Źródło: wikimedia.org

Kaplica Scheiblera — perła architektury

Jedną z największych perełek łódzkiej architektury jest przez lata zapomniana i zaniedbywana Kaplica Scheiblera. Znajduje się na tzw. Starym Cmentarzu przy ulicy Ogrodowej, w jego Ewangelicko-Augsburdzkiej części. W jej wnętrzu pochowano Karola Scheiblera (1820-1881) i członków jego rodziny. Mauzoleum zostało zbudowane już po śmierci swojego patrona. Ufundowane przez jego żonę Anne, od pierwszych chwil wzbudzało wielkie emocje. Pisano o nim w prasie, zachwycano się  i podziwiano.

Wnętrze kaplicy sprawia wrażenie poważne, mimo to przyjazne dla oka; skromność i gust wytworny idą tu w zawody o lepsze. Ołtarz zbudowany jest z białego marmuru.

4 września 1888 r. Dziennik Łódzki nr. 197

kaplica scheiblera projekt

Źródło: wikimedia.org

Projekt Mauzoleum wykonał Edward Lilpop we współpracy z Józefem Dziekońskim. Ale nim ci dwaj wybitni, warszawscy architekci usiedli przy stole kreślarskim, rozpisano aż dwa konkursy, których celem było wybrać najlepszy, najpiękniejszy, najbardziej niezwykły projekt. Zaprezentowane prace nie zdołały zadowolić ani fundatorki, ani jure, a pierwsze miejsce nie zostało przyznane.  Mauzoleum  w formie, w jakiej dziś je znamy — choć jeszcze wyłącznie na papierze — pojawiło się dopiero cztery lata po przedwczesnej śmierci Karola Scheiblera. Budowa pochłonęła gigantyczne pieniądze, a rodzina zmarłego nie oszczędzała na materiałach.

Kim był Karol Scheibler?

karol scheibler

Źródło: wikimedia.org

Dla Łodzian ta postać jest znana. Jednak dla osób spoza naszego miasta może być całkowicie anonimowa. Karol Scheibler był jednym z największych i najbogatszych łódzkich fabrykantów. Jak większość przemysłowców z Łodzi w owym czasie, zajmował się biznesem włókienniczym. Łódź zawdzięcza jego osobie nie tylko słynną kaplicę, ale przede wszystkim  Księży Młyn — niezwykłą w skali światowej dzielnice mieszkalno-przemysłową, która mogła w czasach swojej największej świetności funkcjonować jak osobne miasto. Znajdowały się w niej nie tylko przędzalnie i budynki o charakterze przemysłowym, ale i famuły (odpowiedniki śląskich familoków),  szpital, szkoła, straż pożarna, a nawet pałace, park i staw.

Historia upadku

Podczas działań wojennych i po ich zakończeniu Kaplica Scheiblera, choć tak wyjątkowa, podzieliła los bardzo wielu zabytków Łodzi. Była dewastowana i niszczała pod wpływem czasu. Pierwsze prace mające na celu przywrócenie jej stanu do czasów świetności podjęto dopiero w roku 1978, ale ograniczyły się one do sporządzenia szczegółowej dokumentacji fotograficznej. Puste okna, w których kiedyś znajdowały się witraże, zamurowano. Kolejne próby ratowania tego unikatowego zabytku podjęto dopiero trzynaście lat później. Była to jednak kropla w morzu potrzeb.

Szansa na drugą młodość Kaplicy Scheiblera

Od 2003 roku zabytek jest remontowany. Z jakim skutkiem? Oceńcie sami. W 2010 roku anonimowy darczyńca przekazał na rzecz renowacji Kaplicy 4 miliony złotych. Dzięki niemu i dzięki dziesiątkom innych hojnych ludzi Mauzoleum na szanse na nowe życie. Zdjęcia na blogu pochodzą z listopada 2016 roku i pokazują niesamowitą przemianę tego miejsca. Kaplica Scheiblera ponownie staje się piękna, a postępujące prace przywracają wiarę w możliwość uratowania pięknego dziedzictwa przeszłości Łodzi i „odczarowanie” jej złego PR-u. A jest co ratować. Łódź nie musi być dłużej czarną plamą na turystycznej mapie Polski.

 

Jeśli będziecie kiedyś w Łodzi, koniecznie wybierzcie się na Stary Cmentarz przy Ogrodowej. Kaplica, choć najbardziej monumentalna i znana, nie jest jedynym zabytkiem, jaki tam odnajdziecie. Po cmentarzu można spacerować, zachwycając się nim na każdym kroku. Również Łodzian gorąco zachęcam do odwiedzin. Zwłaszcza teraz, kiedy wielkimi krokami zbliża się Święto Zmarłych. Jak co roku, na Starym Cmentarzu kwestować będą celebryci, prominentni łodzianie i członkowie Fundacji Na Rzecz Ratowania Kaplicy Scheiblera, która od lat walczy o fundusze na renowację i której zawdzięczamy rozpoczęcie prac ratunkowych. Możecie mieć swój udział w ocaleniu tego przepięknego zabytku i przyczynić się do zachowania nieco zapomnianej perełki łódzkiej architektury.

Share This:

2 thoughts on “Co warto zobaczyć w Łodzi? Niezwykła Kaplica Scheiblera  

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *